شريعه فرات آزاد شد . در طول ماه ذى حجّه درگيرىها ادامه داشت . هر روز گروهى از لشكريان امام ( ع ) با گروهى از لشكر معاويه روبرو مىشدند و به جنگ مىپرداختند ولى جنگ عمومى صورت نگرفت . چند نفر از اصحاب امام ( ع ) بودند كه صلاحيّت فرماندهى داشتند و امام ( ع ) هر روز يكى از آنها را به فرماندهى گروه اعزامى مىفرستاد . آنان عبارت بودند از : مالك اشتر ، حجربن عدىّ ، شبث بن ربعى ، خالد بن معمر ، زيادبن نضر ، زيادبن جعفر ، سعيد بن قيس ، معقل بن قيس ، و قيس بن سعدبن عباده . « 1 » در ماه محرّم سال سى و هفت آتش بس موقّت بر قرار شد و هيئت‌هاى صلح بين دو طرف رفت و آمد مىكردند ولى فايده نكرد . روز اوّل صفر اعلان جنگ شد و پيكار اصلى دراين ماه بود . طرفين لشكرها را آراستند و فرماندهان معين نمودند . امام قيس را فرمانده پياده نظام بصره قرار داد . « 2 » و قرّاء عراق تحت فرمان عَمَّار ياسر و قيس بن سعد و عبداللّه بن بُديل بودند . « 3 » در مرحلهء دوّم صفّين قيس شجاعت و رشادتهاى فراوانى نشان داد ، طورى كه جزو افراد برجسته سپاه امام شناخته شد . توطئه معاويه عليه فرماندهان امام ( ع ) معاويه ، عمروبن عاص ، بُسْربن ارطاة ، عبيداللّه بن عمربن الخطّاب و عبدالرحمن خالدبن وليد را فراخواند و گفت : تعدادى از ياران على ( ع ) مرا اندوهگين و نگران نموده‌اند كه عبارتند از سعيد بن قيس ، اشتر ، مرقال ، عدى بن حاتم ، وقيس بن سعد . شما هم در نبرد شهامتى از خود بروز نداده‌ايد ، به طوريكه من شرمسار

--> ( 1 ) . وقعهء صفين ، ص 195 . ( 2 ) . وقعهء صفين ، ص 208 . ( 3 ) . وقعهء صفين ، ص 232 .